PHP Programlama Konu Anlatımı

**SHADOWS** · 06-07-2007, 16:15

PHP Programlama Dilinde Değişkenler ve Kullanımları

Her programlama dilinin yapıtaşları olan değişkenler PHP dilinde de temel olarak kabul edilebilir. Değişkenler her an, her yerde kullanılabileceğinden, değişkenleri bilmeyen bir insan PHP dilinde daima zorlanacaktır. Şimdi kısaca bahsedelim.

PHP dilinde değişkenler "$" (dolar işareti) ile başlar. Hiçbir şekilde rakam ile başlayamaz. Genel olarak değişkenlerin yazım şekilleri şunlardır:

Kod:

$isim = "Birhan";
$isim=Birhan;
$isim = <<<RESTART
<a href="hebelehubele.htm">hebele</a>
<a href='hebele.htm'>hebele</b>
RESTART;

Genel olarak değişkenlerin tanımlanış biçimlerini gördük. Şimdi bunları tek tek inceleyelim:

İlk şekilde gördüğünüz tanımlama, genel olarak kullanılan şekildir. En yaygın şekil budur.

İkinci şekilde gördüğünüz tanımlama genelde rakamlar için kullanılır, bakmayın ben sırayı bozmasın diye isim değişkeni olarak tanımladım fakat genelde rakam ve tek kelimelik içerik içerir.

Üçüncü şekle yeni bir paragrafta değinmek istedim, çünkü bu pek yaygın olmayan fakat her zaman her için aranılan bir yazım türüdür. Bunun sebebini şöyle açıklayayım, Örneğin bir değişken tanımladınız fakat içerisinde tırnak işaret vs. gibi programın çalışmasına engel olacak, hata verdirecek birtakım karakterler var. Bu hatayı engellemek için demin bahsini ettiğim tırnak işareti gibi hata verdirici karakterlerin önüne "\" konulur. Yani;

Kod:

$degiskenadi = "<a href="hebele.htm">hebele</a>";

gibi bir değişken tanımlarsak bunu kullanmaya çalıştığımızda, hatta kullanmasak bile programa hata verdirir. Bunun sebebi tahmin edebileceğiniz gibi, tırnak işareti ile başlayan değişkenin, tırnak işareti ile bitmesini engelleyen ortadaki tırnak işaretleridir. Bu işaretlerden 2. tırnak işareti değişkeni sonlandırıyor, fakat geriye kalan değişken parçasının bağımsız olarak varlığına devam etmesi üzerine program hata veriyor. Bunu engellemek için en basit olarak değişken şu şekilde yazılabilir;

Kod:

$degiskenadi = "<a href=\"hebele.htm\">hebele</a>";

burada görüldüğü gibi değişkenin değerindeki tırnak işaretlerinin önüne "\" getirdik ve onları etkisizleştirdik. Bunları size uzun uzun anlattım, aslında boşuna okudunuz sayılır. Asıl amacım üçüncü şekildeki değişken kullanımının faydalarını yaşatarak anlatmaktı. Bir değişkeni o şekilde tanımlayarak bu gereksiz slash`lerden kurtulabilirsiniz. Hemen az önce verdiğimiz örneği bir de üçüncü şeklimizle deneyelim:

Kod:

$degiskenadi = <<<RESTART
<a href="hebele.htm">hebele</a>
RESTART;

Yukarıdaki tanımladığımız değişken hata vermeyecektir. Çünkü görüldüğü gibi tırnak ile başlamıyor. Bu bambaşka yazılış şekli ile çok rahat şekilde çalışmalarınızı sürdürebilirsiniz ve gereksiz slash`lerden de kolayca kurtulursunuz.

Bu arada unutmadan, her şeyde olduğu gibi değişkenleri de noktalı virgül yardımı ile sonlandırmayı unutmuyoruz. Yani değişkenin sonundaki, değişkenin bittiğini belirten noktalı virgül olmazsa hata almanız muhtemeldir.

Şimdi değişken tanımlamayı artık öğrendiğimize göre, artık değişkenleri kullanmaya sıra geldi. Hemen küçücük bir örnekle de bunu pekiştirelim;

Kod:

<?php
$nick = "RestarT";
$isim = "Birhan";

echo("$nick`ın gerçek ismi $isim`dir.");
?>

Bu kısa programımızın çıktısı: "RestarT`ın gerçek ismi Birhan`dır." olacaktır. Şimdi siz büyük ihtimalle düşündünüz ki "e ben oraya değişken tanımlamakla uğraşacağıma direk nick ve ismi yazarım kurtulurum, neden uğraşayım ki?" işte bu yanılgıya düşmeniz en büyük hatanız olur. PHP dili öylesine geniş bir dil ki; değişkenleri siz gerek koşullarda, döngülerde, fonksiyonlarda, vs. her yerde kullanacaksınız. Bu yüzden şimdi neden ben bunları okudum gibi düşüncelere kapılmayın.

Yukarda okuduğunuz metin, size nasıl değişken oluşturacağınızı ve bunları nerede kullanacağını anlattı. Şimdi zaten hazırda var olan ve sabit olan birkaç Apache ve PHP değişkenini tanıyacağız. Bu değişkenleri birçok alanda kullanabileceğinizden emin olabilirsiniz.

Apache değişkenlerinden başlayalım;

Kod:

$REMOTE_ADDR; // Bu değişken web sayfasını gezmekte olan kullanıcının IP numarasını verir. 123.123.123.123 gibi bir çıktı verecektir.
$SERVER_ADMIN; // Bu değişken sunucuda admin için verilen değeri içerir. admin@localhost gibi bir çıktı verecektir.
$SERVER_PORT; // Bu değişken sunucunun kullandığı port`u verir. Genelde 80`dir.
$SERVER_SIGNATURE; // Bu değişken sunucu sürümü, ismi gibi bilgiler verir. Apache/1.3.23 Server at localhost Port 80 gibi bir çıktı verecektir.
$SCRIPT_NAME; // Bu değişken kullanılan scriptin dizinini verir. c:\\apache\\htdocs\\deneme.php gibi bir çıktı verecektir.
$REQUEST_URI; // Bu değişken kullanılan scriptin ismini verecektir. /deneme.php gibi bir çıktı verir.
$SERVER_NAME; // Bu değişken scriptin üzerinde çalıştığı sunucunun ismini verir. localhost gibi bir çıktı verecektir.
$SERVER_SOFTWARE; // Bu değişken sunucu yazılımının ismini içerir. Apache/1.3.23 (Win32) gibi bir çıktı verecektir.
$SERVER_PROTOCOL; // Bu değişken sayfanın kullandığı bilgi protokolü hakkında bilgi verir. HTTP/1.0 gibi bir çıktı verecektir.
$REQUEST_METHOD; // Bu değişken sayfaya erişirken kullanılan metot bilgisini içerir. GET, POST vs. gibi çıktılar verecektir.
$HTTP_ACCEPT_LANGUAGE; // Bu değişken sunucunun dilini verir. tr, eng vs. gibi çıktılar verecektir.
$HTTP_ACCEPT_ENCODING; // Bu değişken talebe ait kodlama bilgisini verir. gzip, zip gibi çıktılar verecektir.

Bunların haricinde birkaç sabit apache değişkeni daha vardır. Fakat yazdıklarım genelde çok kullanılan değişkenler olduğu için size yetecektir.

PHP değişkenleri ise şöyledir,

Kod:

$HTTP_POST_VARS; // Bu değişken formdan post metodu ile gelen değerleri içerir.
$HTTP_GET_VAR; // Bu değişken formdan get metodu ile gelen değerleri içerir.
$HTTP_COOKIE_VARS; // Bu değişken cookie`lerden (çerezler) alınan değerleri içerir.
$PHP_SELF; // Bu değişken o esnada çalışmakta olan scriptin dosya adını içerir.

Daha fazlasını görebilmek için aşağıdaki kodu kaydedip çalıştırın.

Kod:

<?php phpinfo(); ?>

PHP dilinde değişken ve kullanım alanları hakkında en azından bir ön bilginiz olmuştur. Bu dökümanda öğrendikleriniz PHP dilinin temel taşlarıdır. Değişkenleri her zaman kullanacağınız için bunları çok iyi bilmeniz gerekir.

**SHADOWS** · 06-07-2007, 16:15

PHP Programlama Dilinde If Yapısı (Koşullandırma && Sınama)

Her türlü programlama dilinde olduğu gibi PHP içinde koşullandırma ve denetleme organizması olan if yapısı olmazsa olmaz bir deyimdir. If kelimesinin Türkçe karşılığının "eğer" olduğunu söylersem herşeyi daha kolay anlayabileceksiniz. Örneğin;

Kod:

if ($isim == "") {
****echo("\$isim değişkeninin içi boş!");
}

Yukarıdaki örnekte $isim değişkeninin içinin dolu olup olmadığını sorguladık. Değişkenin değeri boş olduğu için bu denetleme sonucunda çıktı olarak yukarıdaki echo komutunun içeriğini alacağız. Peki ya değişkenin içi dolu olsa idi? İşte bu noktada devreye if deyiminin "else" kısmı giriyor. Aşağıdaki örneği inceleyin:

Kod:

if (empty($isim)) {
****echo("\$isim değişkeninin içi boş!");
}
else {
****echo("\$isim değişkeninin içi dolu!");
}

Hemen deyimimizin sonuna else kısmını ekledik. "Else" kelimesinin Türkçe karşılığı "değilse" gibi denebilir. Yani if kelimesinin tersi. Bu if deyimimizde empty(); fonksiyonunu kullandık. Bu ilk örnekteki sınama ile aynı işlevi gerçekleştirir. Yukarıdaki if yapısı "eğer $isim değişkeninin değeri yoksa şöyle böyle yap, varsa da şöyle şöyle yap" anlamı taşır. $isim değişkenine değer yüklersek else komutu çalışacaktır. Bu arada hemen dipnot olarak geçeyim ki empty(); fonksiyonunun tersi olarak isset(); kullanılabilir. Bu empty(); fonksiyonunun tam tersi olarak "eğer $isim değişkeninin değeri varsa .." gibi bir ifade ile açıklanabilir.

If deyiminin olmazsa olmazlarından biri de "elseif" yapısıdır. Bu yapı mutlaka if yapısından sonra bulunmalıdır. Şöyle bir örnekle açıklanabilir;

Kod:

if ( $x == 3 ) {
****echo("Değişkenin değeri: 3");
}
elseif ( $x == 5 ) {
****echo("Değişkenin değeri: 5");
}
else {
****echo("Değişken 3 veya 5 değerlerinden birisine sahip değil.");
}

Yukarıda önce $x değişkeninin değerinin 3 olup olmadığı, sonra 5 olup olmadığı sınandı. Eğer iki koşulda sağlanmadıysa else kısmı devreye girdi. If ve else arasına istediğimiz kadar elseif tanımlayabiliriz. Fakat bir if deyiminde else kısmı sadece bir kere yazılabilir. Ayrıca unutulmamalıdır ki bir if deyimi mutlaka if ile başlamalıdır, if olmadan elseif ya da else kısımları yazılamaz.

If ve else kalıbını uzun uzun yazıncaya kadar "?" operatörü ile de bir koşul sınama yapısı oluşturulabilir. Hemen aşağıdaki örneği inceleyin;

Kod:

$x = 3;
empty($x)?print("x değeri boş"):print("x değeri boş değil");

Yukarıda ilk olarak $x değişkeninin boş olup olmadığını sınadık. Eğer boş ise ilk print komutu, boş değilse ikinci print komutu devreye girecektir. Bizim $x değişkenimizin değeri 3 olduğu için alacağımız çıktı 2. print komutudur. Tabi ilk defa bunları öğrenmeye çalışan birisinin ilk olarak genelde kullanılan yapıyı öğrenmesi daha mantıklıdır Zaten genelde son örnek değil, ilk verdiğim şekillerde kullanım daha yaygındır. Tabi ki if deyimi için farklı yazım türleri de mevcuttur.

Süslü parantez kullanmadan kısa if deyimleri yazmak istiyorsanız aşağıdaki örneği inceleyin:

Kod:

if ( $HTTP_REFERER != "http://www.abc.com" ): echo("Bu sayfaya diğer sayfalardan erişim yasaklanmıştır!"); exit(); endif;

Bu örnekte öncelikle sitemize hangi siteden geçiş yapıldığını $HTTP_REFERER sabiti ile öğrendik. Sonra bunu kendi sitemizin anasayfası ile kıyasladık ve eğer bizim anasayfamız haricinde bir başka siteden sitemize giriş yapılmak isteniyorsa ekrana echo komutu ile bir uyarı yazısı yazdırdık. Sonra da exit(); komutu ile işlemi durdurup endif; ile if deyimimizi sonlandırdık.

exit(); fonksiyonu hakkında biraz daha açıklayıcı olayım. Bu fonksiyon kullanıldığı zaman scriptinizin PHP tarafından işlenişi durur. Yani bu fonksiyonu nereye koyarsanız PHP yorumlayıcısı scriptinizi oraya kadar okur ve bu fonksiyonu çalıştırdıktan sonra gerisini okumaz. Bu yapı üyelik sistemlerinde ve benzeri yapılarda çokça kullanılır. Bunun benzeri olarak die(); fonksiyonu da kullanılabilir.

**SHADOWS** · 06-07-2007, 16:16

PHP Programlama Dilinde Diziler (Array)

Diziler derken TV dizileri diye anlayanlarınız varsa hemen terk edin Elbette bu işin şakası. Eğer basit olarak açıklamam gerekirse dizi değişkenleri dediğimiz değişken tanımlama yapısı işinize oldukça yarayabilir. Bundan önce değişkenler hakkında bilgi sahibi olduğunuzu göz önüne alarak ufak bir örnekle başlayalım.

Kod:

$isimler[1] = "Ali";
$isimler[2] = "Veli";
$isimler[3] = "Deli";

echo $isimler[2];

Yukarıdaki kodu çalıştırdığımızda "Veli" çıktısını alırız. Bu dizi değişkenlerini her alanda kullanabileceğinizden ötürü bilmenizde fayda var. Daha gelişmiş bir örnek için aşağıdaki kodu inceleyin;

Kod:

$isimler["kiz"][1] = "Selen";
$isimler["kiz"][2] = "Melis";
$isimler["kiz"][3] = "Elmas";
$isimler["erkek"][1] = "Birhan";
$isimler["erkek"][2] = "Kerem";
$isimler["erkek"][3] = "Yunus";
$isimler["erkek"][4] = "Emre";

echo $isimler["kiz"][3];

Bu kodu çalıştırdığımızda alacağımız çıktı "Elmas" olacaktır. Sanırım bunun sebebini zaten hemen anladınız Şimdi bu öğrendiklerimizi basit bir array içerisinde kullanalım.

Kod:

$isimler = array(
 *1 => "Birhan",
 *2 => "Kerem",
 *3 => "Yunus",
 *4 => "Emre",
);

echo $isimler[3];

Artık tahmin edeceğiniz gibi çıktı olarak "Yunus" değerini verecektir. Merak etmeyin uyuzluk olsun diye değil, array kullanımını göstermek için verdim bu örneği Şimdi daha karmaşık bir array yapısını inceleyelim.

Kod:

$isimler = array(
 *"kiz" => array(
 * *1 => "Selen",
 * *2 => "Melis",
 * *3 => "Elmas"
 *),
 *"erkek" => array(
 * *1 => "Birhan",
 * *2 => "Kerem",
 * *3 => "Yunus"
 *)
);

echo $isimler["kiz"][3];

Yukarıdaki kod karmaşık gelmiş olabilir. Hak veriyorum Öncelikle $isimler isimli değişkene bir array dizisi tanımladık. İlk array dış kabuk olsun. Bunun içine iki array daha yerleştirdik. İç dizilerdeki birinci dizimiz kız isimlerini sıralamak için kullanıldı. "kiz" dizisi bittiği zaman parantezi kapattıktan sonra virgüllendirdik. Eğer virgüllendirmeseydik hata verirdi. Ardından ikinci iç dizimiz olan ve erkek isimlerini sıraladığımız "erkek" dizisini hazırladık. Bu diziyi de bitirdik fakat bu artık son iç dizimiz olduğu için virgül koymadık. Eğer ardından başka bir benzer yapı gelecek olsaydı yine virgülümüzü koyup ilk dizinin sona erdiğini belirtmek durumunda kalacaktık. Son olarak dış kabuk dediğimiz dış dizimizi kapattık ve noktalı virgül ile $isimler değişkenine tanımladığımız array dizisinin bittiğini belirttik. Ekrana ise kız isimlerinden "3" ile eşleştirilmiş olan "Elmas" ismini ekrana bastırdık.

Dizi yapısını kısmen öğrendik fakat ne işimize yarayacak? Kafanıza takılmıştır elbette. Hemen bir örnekle de ne işe yarayacağını görelim;

Kod:

$gunler = array("Pazar", "Pazartesi", "Salı", "Çarşamba", "Perşembe", "Cuma", "Cumartesi");
echo $gunler[date("w")];

Öncelikle bu kodda size yabancı gelebilecek ibareleri açıklayayım. Görüldüğü gibi date(); fonksiyonunu kullandık. Bu fonksiyon PHP için tarih işlemlerinde kullanılır. İleri de tarih işlemlerini ayrı bir notta ele alacağız. Şimdilik sadece date("w") fonksiyonunun bize o günün hafta içindeki sıra sayısını verdiğini bilmemiz yeterli. "w" ibaresi ile gün sırasını alırız ve bu değer sıfırdan başlar. Bu yüzden karışıklık olmasın diye array dizisinde ilk sıraya "Pazar" değerini girdik. Oysa ki hafta pazartesi ile başlamalıydı. Amacımız sadece karışıklıklığı önlemek oldu. Ayrıca hemen dipnot düşelim ki array dizisinin bu tür kullanımında her içeriğe bir sayı değeri atanır ve bu sayı sıfır sayısından başlar. Yani yukarıdaki $gunler değişkenine tanımladığımız array dizisi için "Pazar" => 0 değerine eşittir. "Pazartesi" => 1 değerine eşittir. Gerisini zaten anlamış olmalısınız

Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi PHP ile ancak ingilizcesini alabileceğimiz gün isimlerini Türkçe`ye çevirdik. Artık sitemizde Türkçe olarak "Pazartesi" yazabileceğiz mesela

Kullanım alanı elbette bununla sınırlı değil, aklınıza bile gelmeyecek yerlerde bu dizi yapısını kullanacaksınız. Ama ben sadece yüzeysel olarak bu kadar açıklayabiliyorum.

Array ile kullanacağımız bir takım sıralama fonksiyonları da vardır. Sıralamalarda Türkçe karakterle başlayan kelimeler tanınmadığı için son kısımda yer alır. bu fonksiyonlar şunlardır;
sort(); - Dizi içeriğini alfabetik sıralama.
rsort(); - Dizi içeriğini ters alfabetik sıralama.
asort(); - Dizi elemanlarını değerine göre sıralar.
arsort(); - Dizi elemanlarını değerine göre tersten sıralar.
ksort(); - Dizi elemanlarını içeriğe göre sıralar.
krsort(); - Dizi elemanlarını içeriğe göre tersten sıralar.
Hemen örneklerle bu fonksiyonları açıklayalım.

Örnek - sort();

Kod:

$seviyeler = array(
 *"Admin" => "100",
 *"Yönetici" => "10",
 *"Üye" => "1"
);
sort($seviyeler);

foreach($seviyeler as $x => $y) {
****echo("$x - $y<br>");
}

Yukarıdaki kodda foreach döngüsünü kullandık. Kodu çalıştırdığımızda $seviyeler değişkenindeki içeriğin alfabetik bir şekilde sıralandığını görürüz. Eğer kullandığımız sort($seviyeler); yapısını rsort($seviyeler); yaparsak göreceğiz ki sıralama tersine dönecektir.

Kod:

$seviyeler = array(
 *"Admin" => "100",
 *"Yönetici" => "10",
 *"Üye" => "1"
);
asort($seviyeler);

foreach($seviyeler as $x => $y) {
****echo("$x - $y<br>");
}

Bu kodu çalıştırdığımızda sonuç aşikardır. "Üye" başta olmak üzere sıralama yapılır. Çünkü "Üye" en düşük değere sahiptir. Değeri 1`dir. Eğer buradaki fonksiyonu arsort($seviyeler); yaparsak sıralamanın tam tersine döneceğini de görmüş oluruz.

Örnek - ksort();

Bu örnek için kod yazma ihtiyacı duymuyorum. Tek yapmanız gereken yukarıdaki örnekteki fonksiyonu ksort($seviyeler); veya tersi için krsort($seviyeler); olarak değiştirmek. Sonuçta göreceksiniz ki bu seferde sıralama, dizi elemanlarının alfabetik sıralaması şeklindedir. ksort(); kullanılırsa "Admin" başta, krsort(); kullanılırsa sonda yer alacaktır.

Oldu ki biz dizimizin içinden rastgele bir değer alıp bunu ekrana basmak istiyoruz. Bu durumda yardımımıza hemen suffle(); koşuyor Hemen bir örnekle de bunu açıklayalım.

Kod:

$seviyeler = array(
 *"Admin" => "100",
 *"Yönetici" => "10",
 *"Üye" => "1"
);

shuffle($seviyeler);

for ($x=0; $x<1; $x++) {
****echo("$seviyeler[$x]<br>");
}

Bu kodu çalıştırdığımızda ekrana her seferinde başka bir değer gelecektir. Peki biz dizimizdeki elemanların toplam değerini bulmak için ne yapacağız? Burada da devreye array_sum(); fonksiyonu giriyor.

Örnek - array_sum();

Kod:

$sayilar = array(1,2,3,4,5,6,7,8);
echo array_sum($sayilar);

Bu kodun çıktısı 36 olacaktır. Çünkü 1+2+3+4+5+6+7+8=36 eder. Bu fonksiyonda çeşitli alanlarda işinize elbet yarayacaktır.

Bizim iki adet dizimiz olsun ve bunları birleştirmek istiyor olalım. Ne yapmamız gerek? array_merge(); fonksiyonu bu iş için uygundur. Sadece iki diziyi değil, n sayıdaki diziyi bununla birleştirebilirsiniz. Hemen örneğimizi de verelim;

Kod:

$x = array(1,2,3,4,5,6,7,8);
$y = array(4,7,8,3);

$birlestir = array_merge($x, $y); 

print_r($birlestir);

Örneğin en sonunda görüldüğü gibi ekrana yeni dizimizi bastırıyoruz. Eğer print_r yerine print kullansaydık ekranda sadece "Array" yazısını görecektik. Böylece print ve print_r arasındaki farkı da görmüş olduk

Dizilerimizde bazen bir değeri birden çok kullanabiliriz. Eğer ki hangi değerin kaç kez kullanıldığını öğrenmek istersek hemen yardımımıza array_count_values(); koşuyor. Aşağıda ki örneği inceleyin.

Örnek - array_count_values();

Kod:

$x = array(a,b,t,a,y,k,d,w,y,a,g,v,b,e,t);

print_r(array_count_values($x));

Eğer bu kodu çalıştırırsak bize "Array ( [a] => 3 [b] => 2 [t] => 2 [y] => 2 [k] => 1 [d] => 1 [w] => 1 [g] => 1 [v] => 1 [e] => 1 )" gibi bir çıktı verecektir. Burada da görüldüğü gibi a değerinin üç kez kullanıdığı, b değerinin 2 kez kullanıldığı gibi ifadeler yer almakta.

**SHADOWS** · 06-07-2007, 16:16

PHP Programlama Dilinde Switch Yapısı

Bu yapı aslında if yapısı ile hemen hemen aynıdır. Ancak bazı durumlarda if kullanmak daha kompleks bir hal alırken switch kullanmak bize daha kolay ve kısa bir yöntem olarak görülebilir. Switch deyimi if deyimine ne kadar benzese de if deyiminin yaptığı herşeyi yapamaz. Yine de bize bazı durumlarda fazlasıyla yardımcı olabilir.

Peki ne işimize yarayacak bu deyim? Bu yapıyı if yapısı ile eşdeğer tutarak ne işe yarayabileceğini düşünebilirsiniz. Nihayetinde bu da bir if benzeri yapıdır ve vereceğiniz koşula göre sınama yapıp size sonucu verir. Yazının devamında örnekler ile ne işe yarayacağını biraz da olsa anlayabileceksiniz.

Switch deyiminin yazılışını ve dizilişini öğrenmek için aşağıdaki örneği inceleyin:

Kod:

switch ($tarih) {
****case "dmy";
 echo date("d.m.Y");
****break;

****case "dmygis";
 echo date("d.m.Y G:i:s");
****break;

****default:
 echo("Tarih türünü seçmediniz. Bu sebeple default tarih gösterimini görüyorsunuz:");
 echo date("<b> d-m-Y G:i - l</b>");

}

Yukarıdaki kodu ilk olarak şekil yapısı olarak inceleyelim. Dikkatinizi çekti ise her koşul case ile tanımlanıp break ile sona erdiriliyor. Bu iki eleman switch deyiminin olmazsa olmazları diyebiliriz. Örnekte ilk olarak $tarih değişkeninin değeri sınanıyor ve bu koşullara bağlanıyor. Switch deyiminde de, if deyimine benzer bir şekilde değişken tanımlanıyor, daha sonra süslü parantez "{ }" açılıyor ve koşullar sıralanıyor. Tüm koşullar sıralandıktan sonra, eğer hiçbir koşul sağlanmıyorsa devreye gidecek olan default kısmı yer alıyor. Unutmamalıdır ki bu kısmın switch deyiminin sonunda olması daha iyi olacaktır, eğer ortalarda ya da en başta olursa deyim hatalı çalışabilir. Ayrıca default bölümü case kısımlarında olduğu gibi noktalı virgül ile değil, iki nokta üstüste işareti ile yazılır. Eğer noktalı virgül koyarsanız yine hata alırsınız.

Şimdi örneğimizi inceleyelim. Örnekte $tarih değişkeninin alacağı değerleri sınıyoruz ve bu değerlere göre koşullar yaratıp işlem yaptırıyoruz. Bu kodu "ornek.php" ismi ile kaydedip Üyeler içindir. üye olun... olarak çalıştırırsanız ilk koşulumuz gerçekleşecek ve "09.03.2004" gibi bir çıktı alacaksınız. Aynı şekilde eğer ornek.php?tarih=dmygis olarak çalıştırırsanız "09.03.2004 20:12:17" gibi bir çıktı alırsınız. Eğer sadece Üyeler içindir. üye olun... olarak çalıştırırsanız hiçbir koşul yerine gelmediğinden "Tarih türünü seçmediniz. Bu sebeple default tarih gösterimini görüyorsunuz: 09-03-2004 20:13 - Tuesday" çıktısını alırsınız. Yine eğer ornek.php?tarih=ffsafdasfdas gibi bir şekilde girmeye çalışırsanızda default kısmı devreye girer ve aynı çıktıyı alırsınız.

Dikkat etmeniz gereken şeyleri şu şekilde sıralayabiliriz:
Case ve default kısımlarının imla farklarına dikkat etmeliyiz. (Yukarıda anlatılan noktalı virgül ve iki nokta üstüste farkı.)
Case ile başlattığımız her koşulu mutlaka break ile sonlandırmalıyız. Eğer sonlandırmazsak ya hata verir ya da diğer break; komutuna kadar çalışmaya devam eder ve bozukluk yaratır.
Switch yapısına başlarken açtığımız süslü parantezi mutlaka deyimin sonunda kapatmalıyız.
Mesela bir site yapıyorsunuz ve bu sitenizin aynı diğer sitelerdeki gibi Üyeler içindir. üye olun... gibi linkleri olsun istiyorsunuz. Bu durumda switch yapısı oldukça işlevseldir. Bunu if yapısı ile de yapabilirsiniz fakat switch if deyiminden bu durumlarda daha hızlı çalışacağı için ve daha işlevsel olacağı için önerilir. Yukarıdaki örneğe bakarak istediğiniz türden linkler yaratabilirsiniz.

Switch içerisine istenildiği kadar koşul tanımlanabilir, fakat ne kadar çok koşul olursa çalışma performansı o kadar düşecektir. Bu yüzden olabildiğince kısa tutmaya çalışmalıyız. Ayrıca switch deyiminin if deyiminden daha hızlı çalıştığı bilindiğinden, switch ile yapabileceğimiz işlemleri if ile yapmamalıyız. Yapsak bile sonuçta performans düşeceği için zararlı çıkan biz oluruz.

**SHADOWS** · 06-07-2007, 16:17

PHP Programlama Dilinde Döngü Yapısı

While Döngüsü && Do-While Döngüsü
For Döngüsü
While Döngüsü

While döngüsü PHP dilinde en çok kullanılan döngülerden birisidir. Türkçe karşılığı "iken"`dir. Yani döngümüze bir koşul tanımladığımızda, bu koşul yerine getirilene kadar döngümüz sürer. Dikkat etmemiz gereken husus döngümüze vereceğimiz koşulun sonsuza dek sürecek bir koşul olmamasıdır. Eğer sonsuz bir döngü tanımlarsak programımız hata verir veya kilitlenir. Hemen basit bir örnek ile bu döngünün yazılışını inceleyelim.

Kod:

$sayi=1;
while ($sayi <= 10) {
****echo("$sayi<br>");
****$sayi++;
}

Bu döngümüzün yazılış biçimidir. Tanımladığımız değişkeni döngümüzde bir koşula bağladık ve bu koşula göre çıktısını aldık. Daha açık söylemek gerekirse $sayi değişkenine bir (1) değerini verdik ve döngümüzde "$sayi değişkeni küçük/eşit 10 sayısına ulaşana kadar..." şeklinde bir koşul bağladık. Daha sonra ise süslü parantezimizi açıp bu cümlenin devamını getirdik: "... ekrana $sayi değişkenini her seferinde bir (1) arttırarak bas." Buradaki her seferinde bir sayı arttırma olayını $sayi++ ile yaptık.

Bu döngünün bir başka yazılış şekli de şöyledir,

Kod:

while ($sayi <= 10): echo("$sayi<br>"); $sayi++; endwhile;

Bu döngüyü kullanacağımız alanlar oldukça geniştir. Elbette böyle sadece sayıları bir bir arttırarak bu döngünün kullanım alanını belirleyemeyiz. Örneğin bu döngü ile veritabanımızdan (ileri de bu konuyu işleyeceğiz.) veri çekip ekrana basabiliriz.

Bu döngü bu kadardır, temel olarak incelediğimizde bundan daha fazla birşey yazmanın yeri yoktur. Fakat dediğim gibi biz PHP dilinde ilerledikçe bu ve benzeri döngülerin nerelerde kullanılabileceğiniz daha iyi anlayacağız.

Bir de bu döngünün benzeri olarak do-while döngüsü vardır. Bu döngünün while döngüsüyle arasında küçücük fark vardır. Biz bazen bir döngü döndüreceğimiz zamanlar o döngünün mutlaka en az bir kere dönmesi gerektiği olur. Yani o döngüyü mutlaka bir kere döndürmemiz gerekir. İşte bu durumlarda do-while döngüsünü kullanıyoruz. Örneği inceleyin.

Kod:

$x=0;
do {
****echo("$x<br>");
****$x++;
} while ($x <= 10);

Örnek aslında dediğim şeyle biraz ilgisiz oldu fakat sizinde görebildiğiniz gibi ilk olarak ekrana $x değişkeni mutlaka bir kez basılıyor. Sonra do deyiminin sonundaki while koşuluna bakılıp, eğer devam etmesi uygun ise program koşula bağlı olarak devam ediyor. Koşul sağlanana kadar döngümüz dönüyor ve koşul sonlandığında son buluyor. Eğer siz $x değişkeninin değerini 11 gibi bir sayı yaparsanız göreceksiniz ki yine de ekrana bir kez 11 sayısı basılacak ve koşul sağlanmadığı için döngü sona erecektir.

For Döngüsü

For kelimesinin İngilizce karşılığının "için" olduğu düşünülürse bu döngünün de amacını anlamış oluruz Bu döngünün de işlev olarak while döngüsüne benzediğini belirtmekte fayda var. İlk bakışta karışık gibi görünse de yazılış şeklini öğrenmek için aşağıdaki örneği inceleyin.

Kod:

for ($x=1; $x <= 10; $x++) {
****echo("$x<br>");
}

Döngüye başlarken ilk olarak $x=1 sabitimizi verdik. Daha sonra koşulumuzu tanımladık ve bu koşul her sağlandığında yapılacak işlemi belirttik. Kitap diliyle anlatmak gerekirse;

Kod:

for (ifade1; koşul; ifade2) {
****ifade3
}

Gibi birşey yazılabilir. Bunları tek tek açıklayalım:
İfade1: Bu kısım daima bir veya birden çok sayaca atanan ilk değer olur.
İfade2: Döngüde her turdan sonra tekrar edilir.
İfade3: Koşul sağlandığı sürece her turda bir kez olmak üzere tekrar edilir. Bu kısım döngünün esas kısmı olup, bize çıktıyı verecek kısımdır.
Koşul: Tahmin edebileceğiniz gibi döngümüze verdiğimiz koşuldur.
For döngüsünde ifade1 olarak adlandırdığımız kısım sadece bir kez okunur, geri kalan kısımlar ise her turda tekrarlanır. Bu döngü genellikle web sayfalarında listeleme vs. türü işlemler yapılırken kullanılır. Aşağıdaki örneği inceleyin.

Kod:

echo("<h2>Liste</h2>");
echo("<table border=0 width=500>");
echo("<tr><td><b>Sıra</b></td><td><b>Açıklama</b></td></tr>");
****for ($x=1; $x <= 10; $x++) {
 *echo("<tr><td>$x</td><td>$x sıralı programın açıklaması</td></tr>");
****}
echo("</table>");

Bu örneği çalıştırdığınızda tablonun bir yanında sıra numarası, öteki yanında ise o sıraya ait açıklamanın olduğunu göreceksiniz. Bu tabi ki basit bir örnek fakat for döngüsünün kullanım alanları hakkında size fikir verebilir düşüncesiyle yazmayı uygun gördüm.

Başka bir örneği, for döngüsünün başka bir yazım şekli ile daha kısa olarak yazalım:

Kod:

for($x=0; $x <= 10; print $x, $x++);

**SHADOWS** · 06-07-2007, 16:18

PHP Programlama Dilinde Operatörler

Matematiksel Operatörler
Karşılaştırmalı Operatörler
Mantıksal Operatörler
Diğer Operatörler
Operatör diyince aklınıza gelen şeyleri yok edin, ve şimdi kendinizi makalenin akışına bırakın. Çünkü eminim ki, eğer PHP diline yeni başlamış biri iseniz aklınıza gelenler alakasız ve gereksiz şeylerdir. Yok edin onları..

İlk olarak operatör nedir onu izah edeyim. Operatörler PHP dilinde genelde değişkenler üzerinde işlemler yapmamıza yarayan kod parçalarıdır. Eğer ki biz $x ile $y değişkeninin eşit olup olmadığını sınamak, ya da $x + $y kaça eşittir, bunları bulmak istiyorsak operatörlerimize başvururuz. Sırayla gidelim ve "Matematiksel Operatörler" ile başlayalım.

Matematiksel Operatörler
Toplama İşlemi ( + ) Operatörü
Çıkarma İşlemi ( - ) Operatörü
Çarpma İşlemi ( * ) Operatörü
Bölme İşlemi ( / ) Operatörü
Bölme İşleminde Kalanı Bulmak İçin ( % ) Operatörü
Bunların hepsini tek tek örnekleyelim. Örneklerin içerisindeki açıklama satırlarını okursanız kolayca anlayabilirsiniz.

Kod:

<?php

# Bize gerekli olacak iki adet sayıyı değişkenlere yüklüyoruz.
$x = 10;
$y = 3;

# Örnek: Toplama ( + ) Sonuç: 13
$sonuc = $x+$y;
echo("Toplama Sonucu: <b>$sonuc</b><br>");

# Örnek: Çıkarma ( + ) Sonuç: 7
$sonuc = $x-$y;
echo("Çıkarma Sonucu: <b>$sonuc</b><br>");

# Örnek: Çarpma ( * ) Sonuç: 30
$sonuc = $x*$y;
echo("Çarpma Sonucu: <b>$sonuc</b><br>");

# Örnek: Bölme ( / ) Sonuç: 3.333333..
$sonuc = $x/$y;
echo("Bölme Sonucu: <b>$sonuc</b><br>");

# Örnek: Bölme işleminde kalan ( % ) Sonuç: 1
$sonuc = $x%$y;
echo("Kalan Sonucu: <b>$sonuc</b><br>");

?>

Bunların haricinde kullanımlarda vardır. Örneğin genelde for döngüsünde kullanılan $x++ gibi kullanımlara da rastlarız. Bu tür bir kullanım ile $x değişkenine 1 ekleyebilir, ya da 1 azaltabiliriz. Ben bir 1 arttırma işlemini anlatacağım, zaten eksiltme işlemi de aynı şekilde yapıldığı için pek zorlanmazsınız.

Arttırma işlemini $x++ şeklinde veya ++$x şeklinde yapabiliriz. Peki fark nedir? Aşağıdaki örneği inceleyin.

Kod:

<?php

# Değişkenleri tanımlayalım.
$x = 10;
$y = 3;

# Örnek[1]: $x++ | İlk çıktı: 10, ikincisi 11 olacaktır.
echo "\$x++ Şeklinde kullanım: <br>";
echo $x++ ."<br>";
echo $x ."<br><br>";

# Örnek[2]: ++$y | İlk çıktı: 4, ikincisi 4 olacaktır.
echo "++\$y Şeklinde kullanım: <br>";
echo ++$y ."<br>";
echo $y ."<br><br>";

# Eğer scripti çalıştırırsanız aradaki farkı anlamış olacaksınız;)

?>

Anlattıklarımın haricinde += ve benzeri kullanım şekli de var. Fakat bunu anlatma gereği duymuyorum, bana gereksiz geliyor Matematiksel Operatörler konusunu burada sonlandıralım.

Karşılaştırmalı Operatörler

Eğer $x ile $y değişkenlerinin eşit olup olmadıklarını, birbirlerine karşı büyüklük veya küçüklük durumlarını öğrenmek istiyorsak bu operatörlere başvurmalıyız. Aşağıdaki örnekte hepsini tek tek açıklayacağım. Açıklama satırlarını okursanız neyin ne olduğunu anlamanız daha da kolaylaşır.

Kod:

$y = 3;

# --------------------------------------------------------------------------
# Örnek: Eşittir ( == ) Operatörü | Syntax: $x == $y
# Açıklama: Karşılaştırılan iki değerin birbirine eşit olup olmadığı sınanır.
# --------------------------------------------------------------------------

if ($x == $y) { echo("iki değişken birbirine eşittir.<br>"); }
else { echo("iki değişken birbirine eşit değildir.<br>"); }


# --------------------------------------------------------------------------
# Örnek: Denktir ( === ) Operatörü | Syntax: $x === $y
# Açıklama: Karşılaştırılan iki değerin birbirine denk olup olmadığı sınanır.
# --------------------------------------------------------------------------

if ($x === $y) { echo("iki değişken birbirine denktir.<br>"); }
else { echo("iki değişken birbirine denk değildir.<br>"); }

# --------------------------------------------------------------------------
# Örnek: Eşit Değildir ( != ) Operatörü | Syntax: $x != $y
# Açıklama: Karşılaştırılan iki değerin birbirine eşit olup olmadığı sınanır.
# --------------------------------------------------------------------------

if ($x != $y) { echo("iki değişken birbirine eşit değildir.<br>"); }
else { echo("iki değişken birbirine eşittir.<br>"); }

# --------------------------------------------------------------------------
# Örnek: Büyüktür ( > ) ve Küçüktür ( < ) Operatörleri | Syntax: $x > $y
# Açıklama: Karşılaştırılan değerlerin birbirine büyük veya küçük oldukları bulunur.
# --------------------------------------------------------------------------

if ($x > $y) { echo("x değişkeni y değişkeninden büyüktür.<br>"); }
else { echo("x değişkeni y değişkeninden büyük değildir.<br>"); }
if ($x < $y) { echo("x değişkeni y değişkeninden küçüktür.<br>"); }
else { echo("x değişkeni y değişkeninden küçük değildir.<br>"); }

# --------------------------------------------------------------------------
# Örnek: Büyük-Eşit ( >= ) ve Küçük-Eşit ( <= ) Operatörleri | Syntax: $x >= $y
# Açıklama: Karşılaştırılan değerlerin birbirine büyük-eşit veya küçük-eşit oldukları bulunur.
# --------------------------------------------------------------------------

if ($x >= $y) { echo("x değişkeni y değişkeninden büyüktür veya eşittir.<br>"); }
else { echo("x değişkeni y değişkeninden büyük veya eşit değildir.<br>"); }
if ($x <= $y) { echo("x değişkeni y değişkeninden küçüktür veya eşittir.<br>"); }
else { echo("x değişkeni y değişkeninden küçük veya eşit değildir.<br>"); }

?>

Mantıksal Operatörler

Bu operatörler ile aynen Türkçe`de sık sık kullandığımız "veya" ve "ve" kelimelerini PHP içine entegre edeceğiz. Örneğin bir if deyimi içerisine bu tür cümlecikler yerleştirerek "Eğer x ve y şöyle ise, böyle yap" gibi bir cümleyi PHP içerisinde uygulayabileceğiz. Aşağıdaki bu operatörler hakkında bilgi bulabilirsiniz.
&& Operatörü: "AND" olarakta kullanılabilir. Anlamış olduğunuz gibi Türkçedeki anlamı "ve" bağlacıdır. $x && $y örneğinde, iki değişkende doğru ise sonuç true (1), diğer durumlarda false (0) olarak döner. && kullanımı AND kullanımına göre önceliklidir. Sıralamada ilk olarak && işler.
|| Operatörü: "OR" olarakta kullanılabilir. Türkçedeki anlamı "veya" bağlacıdır. $x || $y örneğinde, değişkenlerden birisinin yada ikisinin doğru olması durumunda sonuç true (1), diğer durumlarda false (0) olarak döner. || kullanımı OR kullanımına göre önceliklidir. Sıralamada ilk olarak || işler.
Aşağıdaki örneği inceleyin.

Kod:

<?php

# İfadelerimizi tanımlayalım.
$x = 6;
$y = 4;

# Örneğimize geçiyoruz. Aşağıdaki örnekte verilen iki koşulunda doğru olması
# durumunda sonuç 1, diğer durumlarda 0 olarak dönecektir. Örneğimizde iki
# koşul da doğru olamayacağı için sonuç 0 olarak dönecek ve else komutu
# işleyecektir. Eğer aradaki && operatörünü || ile değiştirirsek sonuç değişir.

if ( ($x+$y)==10 && ($x+$y)==20 ) {
echo("İkisi de doğru.");
}
else { 
echo("İkiside doğru değil.");
}

?>

Diğer Operatörler
! Operatörü
? Operatörü
@ Operatörü
! Operatörü: Bu operatör, bir değişkenin vereceği true veya false sonucuna göre işlem yapar. Daha açık söylemek gerekirse, örneğin bir formumuz olsun. Bu formun işlenip işlenmediğini

Kod:

<?php if ($form) { echo("Form işlendi."); } ?>

gibi bir kod ile bulabiliriz. Bunun tersini yapmak istediğinizde, değişkenimizin başına ! getirir ve kodumuzu şu şekle sokarız:

Kod:

<?php if (!$form) { echo("Form işlenmedi."); } ?>

Bu kodun açıklaması "Eğer form işlenmediyse ekrana 'form işlenmedi' yazısını bas" şeklindedir. Anlamış olduğunuz üzere ! Operatörü değişkenin vereceği true veya false değerinin tersini sınar ve ona göre işlem yapar.

? Operatörü: Bir nevi if yapısıdır. Aşağıdaki örneği inceleyin.

Kod:

<?php $x=0?print("x değişkeninin değeri sıfırdır"):print("x değişkeninin değeri sıfır değildir."); ?>

@ Operatörü: Script`imizin çalışması esnasında oluşabilecek hataları ziyaretçilerimize göstermek istemiyorsak, hata çıkarabileceğini düşündüğümüz ifadenin başına @ operatörünü ekleriz. Örneğin kendi local makinamızda mail(); fonksiyonu ile bir mail yollatmaya çalışalım, eğer local sunucumuzda mail sunucusu kurulu değilse hata verecektir. Eğer biz bu hatayı görmek istemiyorsak @mail(); şeklinde bir kullanım ile hatamızı saklayabiliriz. Aşağıdaki örneği inceleyin.

Kod:

<?php @mail("$kime, $konu, $mesaj"); ?>

Operatörlerin kullanım alanları oldukça geniş olduğu için, tıpkı değişkenleri iyice bildiğimiz gibi bunlarında anlam ve kullanım şekillerini bilmemiz bize yarar sağlayacaktır. Veritabanı sorgularından tutunda envai çeşit döngülerde, deyimlerde ya da fonksiyonlarımızda kullanacağımız bu operatörleri iyi bilmek gerekir.

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Electronics Workbench Konu Anlatımı	SHADOWS	Dökümanlar	1	06-10-2008 18:45
Geometri Konu Anlatımı ve Çözümlü Geometri Soruları	Axi_MeLeK	Matematik- Geometri	6	04-09-2008 01:24
Türkçe Konu Anlatımı	SHADOWS	Türkçe	14	15-12-2007 00:56
PIC Programlama	SHADOWS	Programlar ve Kullanımları	0	30-03-2007 19:28
İleri Derece Excell (Resimli Konu Anlatımı)	SHADOWS	Resimli Program Anlatımı	0	17-09-2006 02:58

06-07-2007, 16:15	#1 (permalink)
SHADOWS	PHP Programlama Dilinde Değişkenler ve Kullanımları Her programlama dilinin yapıtaşları olan değişkenler PHP dilinde de temel olarak kabul edilebilir. Değişkenler her an, her yerde kullanılabileceğinden, değişkenleri bilmeyen bir insan PHP dilinde daima zorlanacaktır. Şimdi kısaca bahsedelim. PHP dilinde değişkenler "$" (dolar işareti) ile başlar. Hiçbir şekilde rakam ile başlayamaz. Genel olarak değişkenlerin yazım şekilleri şunlardır: Kod: $isim = "Birhan"; $isim=Birhan; $isim = <<<RESTART <a href="hebelehubele.htm">hebele</a> <a href='hebele.htm'>hebele</b> RESTART; Genel olarak değişkenlerin tanımlanış biçimlerini gördük. Şimdi bunları tek tek inceleyelim: İlk şekilde gördüğünüz tanımlama, genel olarak kullanılan şekildir. En yaygın şekil budur. İkinci şekilde gördüğünüz tanımlama genelde rakamlar için kullanılır, bakmayın ben sırayı bozmasın diye isim değişkeni olarak tanımladım fakat genelde rakam ve tek kelimelik içerik içerir. Üçüncü şekle yeni bir paragrafta değinmek istedim, çünkü bu pek yaygın olmayan fakat her zaman her için aranılan bir yazım türüdür. Bunun sebebini şöyle açıklayayım, Örneğin bir değişken tanımladınız fakat içerisinde tırnak işaret vs. gibi programın çalışmasına engel olacak, hata verdirecek birtakım karakterler var. Bu hatayı engellemek için demin bahsini ettiğim tırnak işareti gibi hata verdirici karakterlerin önüne "\" konulur. Yani; Kod: $degiskenadi = "<a href="hebele.htm">hebele</a>"; gibi bir değişken tanımlarsak bunu kullanmaya çalıştığımızda, hatta kullanmasak bile programa hata verdirir. Bunun sebebi tahmin edebileceğiniz gibi, tırnak işareti ile başlayan değişkenin, tırnak işareti ile bitmesini engelleyen ortadaki tırnak işaretleridir. Bu işaretlerden 2. tırnak işareti değişkeni sonlandırıyor, fakat geriye kalan değişken parçasının bağımsız olarak varlığına devam etmesi üzerine program hata veriyor. Bunu engellemek için en basit olarak değişken şu şekilde yazılabilir; Kod: $degiskenadi = "<a href=\"hebele.htm\">hebele</a>"; burada görüldüğü gibi değişkenin değerindeki tırnak işaretlerinin önüne "\" getirdik ve onları etkisizleştirdik. Bunları size uzun uzun anlattım, aslında boşuna okudunuz sayılır. Asıl amacım üçüncü şekildeki değişken kullanımının faydalarını yaşatarak anlatmaktı. Bir değişkeni o şekilde tanımlayarak bu gereksiz slash`lerden kurtulabilirsiniz. Hemen az önce verdiğimiz örneği bir de üçüncü şeklimizle deneyelim: Kod: $degiskenadi = <<<RESTART <a href="hebele.htm">hebele</a> RESTART; Yukarıdaki tanımladığımız değişken hata vermeyecektir. Çünkü görüldüğü gibi tırnak ile başlamıyor. Bu bambaşka yazılış şekli ile çok rahat şekilde çalışmalarınızı sürdürebilirsiniz ve gereksiz slash`lerden de kolayca kurtulursunuz. Bu arada unutmadan, her şeyde olduğu gibi değişkenleri de noktalı virgül yardımı ile sonlandırmayı unutmuyoruz. Yani değişkenin sonundaki, değişkenin bittiğini belirten noktalı virgül olmazsa hata almanız muhtemeldir. Şimdi değişken tanımlamayı artık öğrendiğimize göre, artık değişkenleri kullanmaya sıra geldi. Hemen küçücük bir örnekle de bunu pekiştirelim; Kod: <?php $nick = "RestarT"; $isim = "Birhan"; echo("$nick`ın gerçek ismi $isim`dir."); ?> Bu kısa programımızın çıktısı: "RestarT`ın gerçek ismi Birhan`dır." olacaktır. Şimdi siz büyük ihtimalle düşündünüz ki "e ben oraya değişken tanımlamakla uğraşacağıma direk nick ve ismi yazarım kurtulurum, neden uğraşayım ki?" işte bu yanılgıya düşmeniz en büyük hatanız olur. PHP dili öylesine geniş bir dil ki; değişkenleri siz gerek koşullarda, döngülerde, fonksiyonlarda, vs. her yerde kullanacaksınız. Bu yüzden şimdi neden ben bunları okudum gibi düşüncelere kapılmayın. Yukarda okuduğunuz metin, size nasıl değişken oluşturacağınızı ve bunları nerede kullanacağını anlattı. Şimdi zaten hazırda var olan ve sabit olan birkaç Apache ve PHP değişkenini tanıyacağız. Bu değişkenleri birçok alanda kullanabileceğinizden emin olabilirsiniz. Apache değişkenlerinden başlayalım; Kod: $REMOTE_ADDR; // Bu değişken web sayfasını gezmekte olan kullanıcının IP numarasını verir. 123.123.123.123 gibi bir çıktı verecektir. $SERVER_ADMIN; // Bu değişken sunucuda admin için verilen değeri içerir. admin@localhost gibi bir çıktı verecektir. $SERVER_PORT; // Bu değişken sunucunun kullandığı port`u verir. Genelde 80`dir. $SERVER_SIGNATURE; // Bu değişken sunucu sürümü, ismi gibi bilgiler verir. Apache/1.3.23 Server at localhost Port 80 gibi bir çıktı verecektir. $SCRIPT_NAME; // Bu değişken kullanılan scriptin dizinini verir. c:\\apache\\htdocs\\deneme.php gibi bir çıktı verecektir. $REQUEST_URI; // Bu değişken kullanılan scriptin ismini verecektir. /deneme.php gibi bir çıktı verir. $SERVER_NAME; // Bu değişken scriptin üzerinde çalıştığı sunucunun ismini verir. localhost gibi bir çıktı verecektir. $SERVER_SOFTWARE; // Bu değişken sunucu yazılımının ismini içerir. Apache/1.3.23 (Win32) gibi bir çıktı verecektir. $SERVER_PROTOCOL; // Bu değişken sayfanın kullandığı bilgi protokolü hakkında bilgi verir. HTTP/1.0 gibi bir çıktı verecektir. $REQUEST_METHOD; // Bu değişken sayfaya erişirken kullanılan metot bilgisini içerir. GET, POST vs. gibi çıktılar verecektir. $HTTP_ACCEPT_LANGUAGE; // Bu değişken sunucunun dilini verir. tr, eng vs. gibi çıktılar verecektir. $HTTP_ACCEPT_ENCODING; // Bu değişken talebe ait kodlama bilgisini verir. gzip, zip gibi çıktılar verecektir. Bunların haricinde birkaç sabit apache değişkeni daha vardır. Fakat yazdıklarım genelde çok kullanılan değişkenler olduğu için size yetecektir. PHP değişkenleri ise şöyledir, Kod: $HTTP_POST_VARS; // Bu değişken formdan post metodu ile gelen değerleri içerir. $HTTP_GET_VAR; // Bu değişken formdan get metodu ile gelen değerleri içerir. $HTTP_COOKIE_VARS; // Bu değişken cookie`lerden (çerezler) alınan değerleri içerir. $PHP_SELF; // Bu değişken o esnada çalışmakta olan scriptin dosya adını içerir. Daha fazlasını görebilmek için aşağıdaki kodu kaydedip çalıştırın. Kod: <?php phpinfo(); ?> PHP dilinde değişken ve kullanım alanları hakkında en azından bir ön bilginiz olmuştur. Bu dökümanda öğrendikleriniz PHP dilinin temel taşlarıdır. Değişkenleri her zaman kullanacağınız için bunları çok iyi bilmeniz gerekir. __________________ Çeşitli Konu İçerikleri ve Teknik Destek - Yazılım Vs Vs Alanlarda Sorularınıza Cevap Veremeyeceğim İçin Üzgünüm... Diğer Yetkili Arkadaşlar Sizlere Yardımcı Olacaklardır... Saygıyla... Closed Admin (: Yetkilerim Kendi İsteğim Dahilinde Alınmıştır...

06-07-2007, 16:15	#2 (permalink)
SHADOWS	PHP Programlama Dilinde If Yapısı (Koşullandırma && Sınama) Her türlü programlama dilinde olduğu gibi PHP içinde koşullandırma ve denetleme organizması olan if yapısı olmazsa olmaz bir deyimdir. If kelimesinin Türkçe karşılığının "eğer" olduğunu söylersem herşeyi daha kolay anlayabileceksiniz. Örneğin; Kod: if ($isim == "") { **echo("\$isim değişkeninin içi boş!"); } Yukarıdaki örnekte $isim değişkeninin içinin dolu olup olmadığını sorguladık. Değişkenin değeri boş olduğu için bu denetleme sonucunda çıktı olarak yukarıdaki echo komutunun içeriğini alacağız. Peki ya değişkenin içi dolu olsa idi? İşte bu noktada devreye if deyiminin "else" kısmı giriyor. Aşağıdaki örneği inceleyin: Kod: if (empty($isim)) { echo("\$isim değişkeninin içi boş!"); } else { echo("\$isim değişkeninin içi dolu!"); } Hemen deyimimizin sonuna else kısmını ekledik. "Else" kelimesinin Türkçe karşılığı "değilse" gibi denebilir. Yani if kelimesinin tersi. Bu if deyimimizde empty(); fonksiyonunu kullandık. Bu ilk örnekteki sınama ile aynı işlevi gerçekleştirir. Yukarıdaki if yapısı "eğer $isim değişkeninin değeri yoksa şöyle böyle yap, varsa da şöyle şöyle yap" anlamı taşır. $isim değişkenine değer yüklersek else komutu çalışacaktır. Bu arada hemen dipnot olarak geçeyim ki empty(); fonksiyonunun tersi olarak isset(); kullanılabilir. Bu empty(); fonksiyonunun tam tersi olarak "eğer $isim değişkeninin değeri varsa .." gibi bir ifade ile açıklanabilir. If deyiminin olmazsa olmazlarından biri de "elseif" yapısıdır. Bu yapı mutlaka if yapısından sonra bulunmalıdır. Şöyle bir örnekle açıklanabilir; Kod: if ( $x == 3 ) { echo("Değişkenin değeri: 3"); } elseif ( $x == 5 ) { echo("Değişkenin değeri: 5"); } else { **echo("Değişken 3 veya 5 değerlerinden birisine sahip değil."); } Yukarıda önce $x değişkeninin değerinin 3 olup olmadığı, sonra 5 olup olmadığı sınandı. Eğer iki koşulda sağlanmadıysa else kısmı devreye girdi. If ve else arasına istediğimiz kadar elseif tanımlayabiliriz. Fakat bir if deyiminde else kısmı sadece bir kere yazılabilir. Ayrıca unutulmamalıdır ki bir if deyimi mutlaka if ile başlamalıdır, if olmadan elseif ya da else kısımları yazılamaz. If ve else kalıbını uzun uzun yazıncaya kadar "?" operatörü ile de bir koşul sınama yapısı oluşturulabilir. Hemen aşağıdaki örneği inceleyin; Kod: $x = 3; empty($x)?print("x değeri boş"):print("x değeri boş değil"); Yukarıda ilk olarak $x değişkeninin boş olup olmadığını sınadık. Eğer boş ise ilk print komutu, boş değilse ikinci print komutu devreye girecektir. Bizim $x değişkenimizin değeri 3 olduğu için alacağımız çıktı 2. print komutudur. Tabi ilk defa bunları öğrenmeye çalışan birisinin ilk olarak genelde kullanılan yapıyı öğrenmesi daha mantıklıdır Zaten genelde son örnek değil, ilk verdiğim şekillerde kullanım daha yaygındır. Tabi ki if deyimi için farklı yazım türleri de mevcuttur. Süslü parantez kullanmadan kısa if deyimleri yazmak istiyorsanız aşağıdaki örneği inceleyin: Kod: if ( $HTTP_REFERER != "http://www.abc.com" ): echo("Bu sayfaya diğer sayfalardan erişim yasaklanmıştır!"); exit(); endif; Bu örnekte öncelikle sitemize hangi siteden geçiş yapıldığını $HTTP_REFERER sabiti ile öğrendik. Sonra bunu kendi sitemizin anasayfası ile kıyasladık ve eğer bizim anasayfamız haricinde bir başka siteden sitemize giriş yapılmak isteniyorsa ekrana echo komutu ile bir uyarı yazısı yazdırdık. Sonra da exit(); komutu ile işlemi durdurup endif; ile if deyimimizi sonlandırdık. exit(); fonksiyonu hakkında biraz daha açıklayıcı olayım. Bu fonksiyon kullanıldığı zaman scriptinizin PHP tarafından işlenişi durur. Yani bu fonksiyonu nereye koyarsanız PHP yorumlayıcısı scriptinizi oraya kadar okur ve bu fonksiyonu çalıştırdıktan sonra gerisini okumaz. Bu yapı üyelik sistemlerinde ve benzeri yapılarda çokça kullanılır. Bunun benzeri olarak die(); fonksiyonu da kullanılabilir.

06-07-2007, 16:16	#3 (permalink)
SHADOWS	PHP Programlama Dilinde Diziler (Array) Diziler derken TV dizileri diye anlayanlarınız varsa hemen terk edin Elbette bu işin şakası. Eğer basit olarak açıklamam gerekirse dizi değişkenleri dediğimiz değişken tanımlama yapısı işinize oldukça yarayabilir. Bundan önce değişkenler hakkında bilgi sahibi olduğunuzu göz önüne alarak ufak bir örnekle başlayalım. Kod: $isimler[1] = "Ali"; $isimler[2] = "Veli"; $isimler[3] = "Deli"; echo $isimler[2]; Yukarıdaki kodu çalıştırdığımızda "Veli" çıktısını alırız. Bu dizi değişkenlerini her alanda kullanabileceğinizden ötürü bilmenizde fayda var. Daha gelişmiş bir örnek için aşağıdaki kodu inceleyin; Kod: $isimler["kiz"][1] = "Selen"; $isimler["kiz"][2] = "Melis"; $isimler["kiz"][3] = "Elmas"; $isimler["erkek"][1] = "Birhan"; $isimler["erkek"][2] = "Kerem"; $isimler["erkek"][3] = "Yunus"; $isimler["erkek"][4] = "Emre"; echo $isimler["kiz"][3]; Bu kodu çalıştırdığımızda alacağımız çıktı "Elmas" olacaktır. Sanırım bunun sebebini zaten hemen anladınız Şimdi bu öğrendiklerimizi basit bir array içerisinde kullanalım. Kod: $isimler = array( 1 => "Birhan", 2 => "Kerem", 3 => "Yunus", 4 => "Emre", ); echo $isimler[3]; Artık tahmin edeceğiniz gibi çıktı olarak "Yunus" değerini verecektir. Merak etmeyin uyuzluk olsun diye değil, array kullanımını göstermek için verdim bu örneği Şimdi daha karmaşık bir array yapısını inceleyelim. Kod: $isimler = array( "kiz" => array( 1 => "Selen", 2 => "Melis", 3 => "Elmas" ), "erkek" => array( 1 => "Birhan", 2 => "Kerem", 3 => "Yunus" ) ); echo $isimler["kiz"][3]; Yukarıdaki kod karmaşık gelmiş olabilir. Hak veriyorum Öncelikle $isimler isimli değişkene bir array dizisi tanımladık. İlk array dış kabuk olsun. Bunun içine iki array daha yerleştirdik. İç dizilerdeki birinci dizimiz kız isimlerini sıralamak için kullanıldı. "kiz" dizisi bittiği zaman parantezi kapattıktan sonra virgüllendirdik. Eğer virgüllendirmeseydik hata verirdi. Ardından ikinci iç dizimiz olan ve erkek isimlerini sıraladığımız "erkek" dizisini hazırladık. Bu diziyi de bitirdik fakat bu artık son iç dizimiz olduğu için virgül koymadık. Eğer ardından başka bir benzer yapı gelecek olsaydı yine virgülümüzü koyup ilk dizinin sona erdiğini belirtmek durumunda kalacaktık. Son olarak dış kabuk dediğimiz dış dizimizi kapattık ve noktalı virgül ile $isimler değişkenine tanımladığımız array dizisinin bittiğini belirttik. Ekrana ise kız isimlerinden "3" ile eşleştirilmiş olan "Elmas" ismini ekrana bastırdık. Dizi yapısını kısmen öğrendik fakat ne işimize yarayacak? Kafanıza takılmıştır elbette. Hemen bir örnekle de ne işe yarayacağını görelim; Kod: $gunler = array("Pazar", "Pazartesi", "Salı", "Çarşamba", "Perşembe", "Cuma", "Cumartesi"); echo $gunler[date("w")]; Öncelikle bu kodda size yabancı gelebilecek ibareleri açıklayayım. Görüldüğü gibi date(); fonksiyonunu kullandık. Bu fonksiyon PHP için tarih işlemlerinde kullanılır. İleri de tarih işlemlerini ayrı bir notta ele alacağız. Şimdilik sadece date("w") fonksiyonunun bize o günün hafta içindeki sıra sayısını verdiğini bilmemiz yeterli. "w" ibaresi ile gün sırasını alırız ve bu değer sıfırdan başlar. Bu yüzden karışıklık olmasın diye array dizisinde ilk sıraya "Pazar" değerini girdik. Oysa ki hafta pazartesi ile başlamalıydı. Amacımız sadece karışıklıklığı önlemek oldu. Ayrıca hemen dipnot düşelim ki array dizisinin bu tür kullanımında her içeriğe bir sayı değeri atanır ve bu sayı sıfır sayısından başlar. Yani yukarıdaki $gunler değişkenine tanımladığımız array dizisi için "Pazar" => 0 değerine eşittir. "Pazartesi" => 1 değerine eşittir. Gerisini zaten anlamış olmalısınız Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi PHP ile ancak ingilizcesini alabileceğimiz gün isimlerini Türkçe`ye çevirdik. Artık sitemizde Türkçe olarak "Pazartesi" yazabileceğiz mesela Kullanım alanı elbette bununla sınırlı değil, aklınıza bile gelmeyecek yerlerde bu dizi yapısını kullanacaksınız. Ama ben sadece yüzeysel olarak bu kadar açıklayabiliyorum. Array ile kullanacağımız bir takım sıralama fonksiyonları da vardır. Sıralamalarda Türkçe karakterle başlayan kelimeler tanınmadığı için son kısımda yer alır. bu fonksiyonlar şunlardır; sort(); - Dizi içeriğini alfabetik sıralama. rsort(); - Dizi içeriğini ters alfabetik sıralama. asort(); - Dizi elemanlarını değerine göre sıralar. arsort(); - Dizi elemanlarını değerine göre tersten sıralar. ksort(); - Dizi elemanlarını içeriğe göre sıralar. krsort(); - Dizi elemanlarını içeriğe göre tersten sıralar. Hemen örneklerle bu fonksiyonları açıklayalım. Örnek - sort(); Kod: $seviyeler = array( "Admin" => "100", "Yönetici" => "10", "Üye" => "1" ); sort($seviyeler); foreach($seviyeler as $x => $y) { **echo("$x - $y<br>"); } Yukarıdaki kodda foreach döngüsünü kullandık. Kodu çalıştırdığımızda $seviyeler değişkenindeki içeriğin alfabetik bir şekilde sıralandığını görürüz. Eğer kullandığımız sort($seviyeler); yapısını rsort($seviyeler); yaparsak göreceğiz ki sıralama tersine dönecektir. Kod: $seviyeler = array( "Admin" => "100", "Yönetici" => "10", "Üye" => "1" ); asort($seviyeler); foreach($seviyeler as $x => $y) { ***echo("$x - $y<br>"); } Bu kodu çalıştırdığımızda sonuç aşikardır. "Üye" başta olmak üzere sıralama yapılır. Çünkü "Üye" en düşük değere sahiptir. Değeri 1`dir. Eğer buradaki fonksiyonu arsort($seviyeler); yaparsak sıralamanın tam tersine döneceğini de görmüş oluruz. Örnek - ksort(); Bu örnek için kod yazma ihtiyacı duymuyorum. Tek yapmanız gereken yukarıdaki örnekteki fonksiyonu ksort($seviyeler); veya tersi için krsort($seviyeler); olarak değiştirmek. Sonuçta göreceksiniz ki bu seferde sıralama, dizi elemanlarının alfabetik sıralaması şeklindedir. ksort(); kullanılırsa "Admin" başta, krsort(); kullanılırsa sonda yer alacaktır. Oldu ki biz dizimizin içinden rastgele bir değer alıp bunu ekrana basmak istiyoruz. Bu durumda yardımımıza hemen suffle(); koşuyor Hemen bir örnekle de bunu açıklayalım. Kod: $seviyeler = array( "Admin" => "100", "Yönetici" => "10", "Üye" => "1" ); shuffle($seviyeler); for ($x=0; $x<1; $x++) { ****echo("$seviyeler[$x]<br>"); } Bu kodu çalıştırdığımızda ekrana her seferinde başka bir değer gelecektir. Peki biz dizimizdeki elemanların toplam değerini bulmak için ne yapacağız? Burada da devreye array_sum(); fonksiyonu giriyor. Örnek - array_sum(); Kod: $sayilar = array(1,2,3,4,5,6,7,8); echo array_sum($sayilar); Bu kodun çıktısı 36 olacaktır. Çünkü 1+2+3+4+5+6+7+8=36 eder. Bu fonksiyonda çeşitli alanlarda işinize elbet yarayacaktır. Bizim iki adet dizimiz olsun ve bunları birleştirmek istiyor olalım. Ne yapmamız gerek? array_merge(); fonksiyonu bu iş için uygundur. Sadece iki diziyi değil, n sayıdaki diziyi bununla birleştirebilirsiniz. Hemen örneğimizi de verelim; Kod: $x = array(1,2,3,4,5,6,7,8); $y = array(4,7,8,3); $birlestir = array_merge($x, $y); print_r($birlestir); Örneğin en sonunda görüldüğü gibi ekrana yeni dizimizi bastırıyoruz. Eğer print_r yerine print kullansaydık ekranda sadece "Array" yazısını görecektik. Böylece print ve print_r arasındaki farkı da görmüş olduk Dizilerimizde bazen bir değeri birden çok kullanabiliriz. Eğer ki hangi değerin kaç kez kullanıldığını öğrenmek istersek hemen yardımımıza array_count_values(); koşuyor. Aşağıda ki örneği inceleyin. Örnek - array_count_values(); Kod: $x = array(a,b,t,a,y,k,d,w,y,a,g,v,b,e,t); print_r(array_count_values($x)); Eğer bu kodu çalıştırırsak bize "Array ( [a] => 3 [b] => 2 [t] => 2 [y] => 2 [k] => 1 [d] => 1 [w] => 1 [g] => 1 [v] => 1 [e] => 1 )" gibi bir çıktı verecektir. Burada da görüldüğü gibi a değerinin üç kez kullanıdığı, b değerinin 2 kez kullanıldığı gibi ifadeler yer almakta. __________________ Çeşitli Konu İçerikleri ve Teknik Destek - Yazılım Vs Vs Alanlarda Sorularınıza Cevap Veremeyeceğim İçin Üzgünüm... Diğer Yetkili Arkadaşlar Sizlere Yardımcı Olacaklardır... Saygıyla... Closed Admin (: Yetkilerim Kendi İsteğim Dahilinde Alınmıştır...

06-07-2007, 16:16	#4 (permalink)
SHADOWS	PHP Programlama Dilinde Switch Yapısı Bu yapı aslında if yapısı ile hemen hemen aynıdır. Ancak bazı durumlarda if kullanmak daha kompleks bir hal alırken switch kullanmak bize daha kolay ve kısa bir yöntem olarak görülebilir. Switch deyimi if deyimine ne kadar benzese de if deyiminin yaptığı herşeyi yapamaz. Yine de bize bazı durumlarda fazlasıyla yardımcı olabilir. Peki ne işimize yarayacak bu deyim? Bu yapıyı if yapısı ile eşdeğer tutarak ne işe yarayabileceğini düşünebilirsiniz. Nihayetinde bu da bir if benzeri yapıdır ve vereceğiniz koşula göre sınama yapıp size sonucu verir. Yazının devamında örnekler ile ne işe yarayacağını biraz da olsa anlayabileceksiniz. Switch deyiminin yazılışını ve dizilişini öğrenmek için aşağıdaki örneği inceleyin: Kod: switch ($tarih) { **case "dmy"; echo date("d.m.Y"); break; case "dmygis"; echo date("d.m.Y G:i:s"); break; default: echo("Tarih türünü seçmediniz. Bu sebeple default tarih gösterimini görüyorsunuz:"); echo date("<b> d-m-Y G:i - l</b>"); } Yukarıdaki kodu ilk olarak şekil yapısı olarak inceleyelim. Dikkatinizi çekti ise her koşul case ile tanımlanıp break ile sona erdiriliyor. Bu iki eleman switch deyiminin olmazsa olmazları diyebiliriz. Örnekte ilk olarak $tarih değişkeninin değeri sınanıyor ve bu koşullara bağlanıyor. Switch deyiminde de, if deyimine benzer bir şekilde değişken tanımlanıyor, daha sonra süslü parantez "{ }" açılıyor ve koşullar sıralanıyor. Tüm koşullar sıralandıktan sonra, eğer hiçbir koşul sağlanmıyorsa devreye gidecek olan default kısmı yer alıyor. Unutmamalıdır ki bu kısmın switch deyiminin sonunda olması daha iyi olacaktır, eğer ortalarda ya da en başta olursa deyim hatalı çalışabilir. Ayrıca default bölümü case kısımlarında olduğu gibi noktalı virgül ile değil, iki nokta üstüste işareti ile yazılır. Eğer noktalı virgül koyarsanız yine hata alırsınız. Şimdi örneğimizi inceleyelim. Örnekte $tarih değişkeninin alacağı değerleri sınıyoruz ve bu değerlere göre koşullar yaratıp işlem yaptırıyoruz. Bu kodu "ornek.php" ismi ile kaydedip Üyeler içindir. üye olun... olarak çalıştırırsanız ilk koşulumuz gerçekleşecek ve "09.03.2004" gibi bir çıktı alacaksınız. Aynı şekilde eğer ornek.php?tarih=dmygis olarak çalıştırırsanız "09.03.2004 20:12:17" gibi bir çıktı alırsınız. Eğer sadece Üyeler içindir. üye olun... olarak çalıştırırsanız hiçbir koşul yerine gelmediğinden "Tarih türünü seçmediniz. Bu sebeple default tarih gösterimini görüyorsunuz: 09-03-2004 20:13 - Tuesday" çıktısını alırsınız. Yine eğer ornek.php?tarih=ffsafdasfdas gibi bir şekilde girmeye çalışırsanızda default kısmı devreye girer ve aynı çıktıyı alırsınız. Dikkat etmeniz gereken şeyleri şu şekilde sıralayabiliriz: Case ve default kısımlarının imla farklarına dikkat etmeliyiz. (Yukarıda anlatılan noktalı virgül ve iki nokta üstüste farkı.) Case ile başlattığımız her koşulu mutlaka break ile sonlandırmalıyız. Eğer sonlandırmazsak ya hata verir ya da diğer break; komutuna kadar çalışmaya devam eder ve bozukluk yaratır. Switch yapısına başlarken açtığımız süslü parantezi mutlaka deyimin sonunda kapatmalıyız. Mesela bir site yapıyorsunuz ve bu sitenizin aynı diğer sitelerdeki gibi Üyeler içindir. üye olun...** gibi linkleri olsun istiyorsunuz. Bu durumda switch yapısı oldukça işlevseldir. Bunu if yapısı ile de yapabilirsiniz fakat switch if deyiminden bu durumlarda daha hızlı çalışacağı için ve daha işlevsel olacağı için önerilir. Yukarıdaki örneğe bakarak istediğiniz türden linkler yaratabilirsiniz. Switch içerisine istenildiği kadar koşul tanımlanabilir, fakat ne kadar çok koşul olursa çalışma performansı o kadar düşecektir. Bu yüzden olabildiğince kısa tutmaya çalışmalıyız. Ayrıca switch deyiminin if deyiminden daha hızlı çalıştığı bilindiğinden, switch ile yapabileceğimiz işlemleri if ile yapmamalıyız. Yapsak bile sonuçta performans düşeceği için zararlı çıkan biz oluruz. __________________ Çeşitli Konu İçerikleri ve Teknik Destek - Yazılım Vs Vs Alanlarda Sorularınıza Cevap Veremeyeceğim İçin Üzgünüm... Diğer Yetkili Arkadaşlar Sizlere Yardımcı Olacaklardır... Saygıyla... Closed Admin (: Yetkilerim Kendi İsteğim Dahilinde Alınmıştır...

06-07-2007, 16:17	#5 (permalink)
SHADOWS	PHP Programlama Dilinde Döngü Yapısı While Döngüsü && Do-While Döngüsü For Döngüsü While Döngüsü While döngüsü PHP dilinde en çok kullanılan döngülerden birisidir. Türkçe karşılığı "iken"`dir. Yani döngümüze bir koşul tanımladığımızda, bu koşul yerine getirilene kadar döngümüz sürer. Dikkat etmemiz gereken husus döngümüze vereceğimiz koşulun sonsuza dek sürecek bir koşul olmamasıdır. Eğer sonsuz bir döngü tanımlarsak programımız hata verir veya kilitlenir. Hemen basit bir örnek ile bu döngünün yazılışını inceleyelim. Kod: $sayi=1; while ($sayi <= 10) { **echo("$sayi<br>"); $sayi++; } Bu döngümüzün yazılış biçimidir. Tanımladığımız değişkeni döngümüzde bir koşula bağladık ve bu koşula göre çıktısını aldık. Daha açık söylemek gerekirse $sayi değişkenine bir (1) değerini verdik ve döngümüzde "$sayi değişkeni küçük/eşit 10 sayısına ulaşana kadar..." şeklinde bir koşul bağladık. Daha sonra ise süslü parantezimizi açıp bu cümlenin devamını getirdik: "... ekrana $sayi değişkenini her seferinde bir (1) arttırarak bas." Buradaki her seferinde bir sayı arttırma olayını $sayi++ ile yaptık. Bu döngünün bir başka yazılış şekli de şöyledir, Kod: while ($sayi <= 10): echo("$sayi<br>"); $sayi++; endwhile; Bu döngüyü kullanacağımız alanlar oldukça geniştir. Elbette böyle sadece sayıları bir bir arttırarak bu döngünün kullanım alanını belirleyemeyiz. Örneğin bu döngü ile veritabanımızdan (ileri de bu konuyu işleyeceğiz.) veri çekip ekrana basabiliriz. Bu döngü bu kadardır, temel olarak incelediğimizde bundan daha fazla birşey yazmanın yeri yoktur. Fakat dediğim gibi biz PHP dilinde ilerledikçe bu ve benzeri döngülerin nerelerde kullanılabileceğiniz daha iyi anlayacağız. Bir de bu döngünün benzeri olarak do-while döngüsü vardır. Bu döngünün while döngüsüyle arasında küçücük fark vardır. Biz bazen bir döngü döndüreceğimiz zamanlar o döngünün mutlaka en az bir kere dönmesi gerektiği olur. Yani o döngüyü mutlaka bir kere döndürmemiz gerekir. İşte bu durumlarda do-while döngüsünü kullanıyoruz. Örneği inceleyin. Kod: $x=0; do { echo("$x<br>"); $x++; } while ($x <= 10); Örnek aslında dediğim şeyle biraz ilgisiz oldu fakat sizinde görebildiğiniz gibi ilk olarak ekrana $x değişkeni mutlaka bir kez basılıyor. Sonra do deyiminin sonundaki while koşuluna bakılıp, eğer devam etmesi uygun ise program koşula bağlı olarak devam ediyor. Koşul sağlanana kadar döngümüz dönüyor ve koşul sonlandığında son buluyor. Eğer siz $x değişkeninin değerini 11 gibi bir sayı yaparsanız göreceksiniz ki yine de ekrana bir kez 11 sayısı basılacak ve koşul sağlanmadığı için döngü sona erecektir. For Döngüsü For kelimesinin İngilizce karşılığının "için" olduğu düşünülürse bu döngünün de amacını anlamış oluruz Bu döngünün de işlev olarak while döngüsüne benzediğini belirtmekte fayda var. İlk bakışta karışık gibi görünse de yazılış şeklini öğrenmek için aşağıdaki örneği inceleyin. Kod: for ($x=1; $x <= 10; $x++) { echo("$x<br>"); } Döngüye başlarken ilk olarak $x=1 sabitimizi verdik. Daha sonra koşulumuzu tanımladık ve bu koşul her sağlandığında yapılacak işlemi belirttik. Kitap diliyle anlatmak gerekirse; Kod: for (ifade1; koşul; ifade2) { ifade3 } Gibi birşey yazılabilir. Bunları tek tek açıklayalım: İfade1: Bu kısım daima bir veya birden çok sayaca atanan ilk değer olur. İfade2: Döngüde her turdan sonra tekrar edilir. İfade3: Koşul sağlandığı sürece her turda bir kez olmak üzere tekrar edilir. Bu kısım döngünün esas kısmı olup, bize çıktıyı verecek kısımdır. Koşul: Tahmin edebileceğiniz gibi döngümüze verdiğimiz koşuldur. For döngüsünde ifade1 olarak adlandırdığımız kısım sadece bir kez okunur, geri kalan kısımlar ise her turda tekrarlanır. Bu döngü genellikle web sayfalarında listeleme vs. türü işlemler yapılırken kullanılır. Aşağıdaki örneği inceleyin. Kod: echo("<h2>Liste</h2>"); echo("<table border=0 width=500>"); echo("<tr><td><b>Sıra</b></td><td><b>Açıklama</b></td></tr>"); *for ($x=1; $x <= 10; $x++) { echo("<tr><td>$x</td><td>$x sıralı programın açıklaması</td></tr>"); ****} echo("</table>"); Bu örneği çalıştırdığınızda tablonun bir yanında sıra numarası, öteki yanında ise o sıraya ait açıklamanın olduğunu göreceksiniz. Bu tabi ki basit bir örnek fakat for döngüsünün kullanım alanları hakkında size fikir verebilir düşüncesiyle yazmayı uygun gördüm. Başka bir örneği, for döngüsünün başka bir yazım şekli ile daha kısa olarak yazalım: Kod: for($x=0; $x <= 10; print $x, $x++); __________________ Çeşitli Konu İçerikleri ve Teknik Destek - Yazılım Vs Vs Alanlarda Sorularınıza Cevap Veremeyeceğim İçin Üzgünüm... Diğer Yetkili Arkadaşlar Sizlere Yardımcı Olacaklardır... Saygıyla... Closed Admin (: Yetkilerim Kendi İsteğim Dahilinde Alınmıştır...

06-07-2007, 16:18	#6 (permalink)
SHADOWS	PHP Programlama Dilinde Operatörler Matematiksel Operatörler Karşılaştırmalı Operatörler Mantıksal Operatörler Diğer Operatörler Operatör diyince aklınıza gelen şeyleri yok edin, ve şimdi kendinizi makalenin akışına bırakın. Çünkü eminim ki, eğer PHP diline yeni başlamış biri iseniz aklınıza gelenler alakasız ve gereksiz şeylerdir. Yok edin onları.. İlk olarak operatör nedir onu izah edeyim. Operatörler PHP dilinde genelde değişkenler üzerinde işlemler yapmamıza yarayan kod parçalarıdır. Eğer ki biz $x ile $y değişkeninin eşit olup olmadığını sınamak, ya da $x + $y kaça eşittir, bunları bulmak istiyorsak operatörlerimize başvururuz. Sırayla gidelim ve "Matematiksel Operatörler" ile başlayalım. Matematiksel Operatörler Toplama İşlemi ( + ) Operatörü Çıkarma İşlemi ( - ) Operatörü Çarpma İşlemi ( * ) Operatörü Bölme İşlemi ( / ) Operatörü Bölme İşleminde Kalanı Bulmak İçin ( % ) Operatörü Bunların hepsini tek tek örnekleyelim. Örneklerin içerisindeki açıklama satırlarını okursanız kolayca anlayabilirsiniz. Kod: <?php # Bize gerekli olacak iki adet sayıyı değişkenlere yüklüyoruz. $x = 10; $y = 3; # Örnek: Toplama ( + ) Sonuç: 13 $sonuc = $x+$y; echo("Toplama Sonucu: <b>$sonuc</b><br>"); # Örnek: Çıkarma ( + ) Sonuç: 7 $sonuc = $x-$y; echo("Çıkarma Sonucu: <b>$sonuc</b><br>"); # Örnek: Çarpma ( * ) Sonuç: 30 $sonuc = $x*$y; echo("Çarpma Sonucu: <b>$sonuc</b><br>"); # Örnek: Bölme ( / ) Sonuç: 3.333333.. $sonuc = $x/$y; echo("Bölme Sonucu: <b>$sonuc</b><br>"); # Örnek: Bölme işleminde kalan ( % ) Sonuç: 1 $sonuc = $x%$y; echo("Kalan Sonucu: <b>$sonuc</b><br>"); ?> Bunların haricinde kullanımlarda vardır. Örneğin genelde for döngüsünde kullanılan $x++ gibi kullanımlara da rastlarız. Bu tür bir kullanım ile $x değişkenine 1 ekleyebilir, ya da 1 azaltabiliriz. Ben bir 1 arttırma işlemini anlatacağım, zaten eksiltme işlemi de aynı şekilde yapıldığı için pek zorlanmazsınız. Arttırma işlemini $x++ şeklinde veya ++$x şeklinde yapabiliriz. Peki fark nedir? Aşağıdaki örneği inceleyin. Kod: <?php # Değişkenleri tanımlayalım. $x = 10; $y = 3; # Örnek[1]: $x++ \| İlk çıktı: 10, ikincisi 11 olacaktır. echo "\$x++ Şeklinde kullanım: <br>"; echo $x++ ."<br>"; echo $x ."<br><br>"; # Örnek[2]: ++$y \| İlk çıktı: 4, ikincisi 4 olacaktır. echo "++\$y Şeklinde kullanım: <br>"; echo ++$y ."<br>"; echo $y ."<br><br>"; # Eğer scripti çalıştırırsanız aradaki farkı anlamış olacaksınız;) ?> Anlattıklarımın haricinde += ve benzeri kullanım şekli de var. Fakat bunu anlatma gereği duymuyorum, bana gereksiz geliyor Matematiksel Operatörler konusunu burada sonlandıralım. Karşılaştırmalı Operatörler Eğer $x ile $y değişkenlerinin eşit olup olmadıklarını, birbirlerine karşı büyüklük veya küçüklük durumlarını öğrenmek istiyorsak bu operatörlere başvurmalıyız. Aşağıdaki örnekte hepsini tek tek açıklayacağım. Açıklama satırlarını okursanız neyin ne olduğunu anlamanız daha da kolaylaşır. Kod: $y = 3; # -------------------------------------------------------------------------- # Örnek: Eşittir ( == ) Operatörü \| Syntax: $x == $y # Açıklama: Karşılaştırılan iki değerin birbirine eşit olup olmadığı sınanır. # -------------------------------------------------------------------------- if ($x == $y) { echo("iki değişken birbirine eşittir.<br>"); } else { echo("iki değişken birbirine eşit değildir.<br>"); } # -------------------------------------------------------------------------- # Örnek: Denktir ( === ) Operatörü \| Syntax: $x === $y # Açıklama: Karşılaştırılan iki değerin birbirine denk olup olmadığı sınanır. # -------------------------------------------------------------------------- if ($x === $y) { echo("iki değişken birbirine denktir.<br>"); } else { echo("iki değişken birbirine denk değildir.<br>"); } # -------------------------------------------------------------------------- # Örnek: Eşit Değildir ( != ) Operatörü \| Syntax: $x != $y # Açıklama: Karşılaştırılan iki değerin birbirine eşit olup olmadığı sınanır. # -------------------------------------------------------------------------- if ($x != $y) { echo("iki değişken birbirine eşit değildir.<br>"); } else { echo("iki değişken birbirine eşittir.<br>"); } # -------------------------------------------------------------------------- # Örnek: Büyüktür ( > ) ve Küçüktür ( < ) Operatörleri \| Syntax: $x > $y # Açıklama: Karşılaştırılan değerlerin birbirine büyük veya küçük oldukları bulunur. # -------------------------------------------------------------------------- if ($x > $y) { echo("x değişkeni y değişkeninden büyüktür.<br>"); } else { echo("x değişkeni y değişkeninden büyük değildir.<br>"); } if ($x < $y) { echo("x değişkeni y değişkeninden küçüktür.<br>"); } else { echo("x değişkeni y değişkeninden küçük değildir.<br>"); } # -------------------------------------------------------------------------- # Örnek: Büyük-Eşit ( >= ) ve Küçük-Eşit ( <= ) Operatörleri \| Syntax: $x >= $y # Açıklama: Karşılaştırılan değerlerin birbirine büyük-eşit veya küçük-eşit oldukları bulunur. # -------------------------------------------------------------------------- if ($x >= $y) { echo("x değişkeni y değişkeninden büyüktür veya eşittir.<br>"); } else { echo("x değişkeni y değişkeninden büyük veya eşit değildir.<br>"); } if ($x <= $y) { echo("x değişkeni y değişkeninden küçüktür veya eşittir.<br>"); } else { echo("x değişkeni y değişkeninden küçük veya eşit değildir.<br>"); } ?> Mantıksal Operatörler Bu operatörler ile aynen Türkçe`de sık sık kullandığımız "veya" ve "ve" kelimelerini PHP içine entegre edeceğiz. Örneğin bir if deyimi içerisine bu tür cümlecikler yerleştirerek "Eğer x ve y şöyle ise, böyle yap" gibi bir cümleyi PHP içerisinde uygulayabileceğiz. Aşağıdaki bu operatörler hakkında bilgi bulabilirsiniz. && Operatörü: "AND" olarakta kullanılabilir. Anlamış olduğunuz gibi Türkçedeki anlamı "ve" bağlacıdır. $x && $y örneğinde, iki değişkende doğru ise sonuç true (1), diğer durumlarda false (0) olarak döner. && kullanımı AND kullanımına göre önceliklidir. Sıralamada ilk olarak && işler. \|\| Operatörü: "OR" olarakta kullanılabilir. Türkçedeki anlamı "veya" bağlacıdır. $x \|\| $y örneğinde, değişkenlerden birisinin yada ikisinin doğru olması durumunda sonuç true (1), diğer durumlarda false (0) olarak döner. \|\| kullanımı OR kullanımına göre önceliklidir. Sıralamada ilk olarak \|\| işler. Aşağıdaki örneği inceleyin. Kod: <?php # İfadelerimizi tanımlayalım. $x = 6; $y = 4; # Örneğimize geçiyoruz. Aşağıdaki örnekte verilen iki koşulunda doğru olması # durumunda sonuç 1, diğer durumlarda 0 olarak dönecektir. Örneğimizde iki # koşul da doğru olamayacağı için sonuç 0 olarak dönecek ve else komutu # işleyecektir. Eğer aradaki && operatörünü \|\| ile değiştirirsek sonuç değişir. if ( ($x+$y)==10 && ($x+$y)==20 ) { echo("İkisi de doğru."); } else { echo("İkiside doğru değil."); } ?> Diğer Operatörler ! Operatörü ? Operatörü @ Operatörü ! Operatörü: Bu operatör, bir değişkenin vereceği true veya false sonucuna göre işlem yapar. Daha açık söylemek gerekirse, örneğin bir formumuz olsun. Bu formun işlenip işlenmediğini Kod: <?php if ($form) { echo("Form işlendi."); } ?> gibi bir kod ile bulabiliriz. Bunun tersini yapmak istediğinizde, değişkenimizin başına ! getirir ve kodumuzu şu şekle sokarız: Kod: <?php if (!$form) { echo("Form işlenmedi."); } ?> Bu kodun açıklaması "Eğer form işlenmediyse ekrana 'form işlenmedi' yazısını bas" şeklindedir. Anlamış olduğunuz üzere ! Operatörü değişkenin vereceği true veya false değerinin tersini sınar ve ona göre işlem yapar. ? Operatörü: Bir nevi if yapısıdır. Aşağıdaki örneği inceleyin. Kod: <?php $x=0?print("x değişkeninin değeri sıfırdır"):print("x değişkeninin değeri sıfır değildir."); ?> @ Operatörü: Script`imizin çalışması esnasında oluşabilecek hataları ziyaretçilerimize göstermek istemiyorsak, hata çıkarabileceğini düşündüğümüz ifadenin başına @ operatörünü ekleriz. Örneğin kendi local makinamızda mail(); fonksiyonu ile bir mail yollatmaya çalışalım, eğer local sunucumuzda mail sunucusu kurulu değilse hata verecektir. Eğer biz bu hatayı görmek istemiyorsak @mail(); şeklinde bir kullanım ile hatamızı saklayabiliriz. Aşağıdaki örneği inceleyin. Kod: <?php @mail("$kime, $konu, $mesaj"); ?> Operatörlerin kullanım alanları oldukça geniş olduğu için, tıpkı değişkenleri iyice bildiğimiz gibi bunlarında anlam ve kullanım şekillerini bilmemiz bize yarar sağlayacaktır. Veritabanı sorgularından tutunda envai çeşit döngülerde, deyimlerde ya da fonksiyonlarımızda kullanacağımız bu operatörleri iyi bilmek gerekir. __________________ Çeşitli Konu İçerikleri ve Teknik Destek - Yazılım Vs Vs Alanlarda Sorularınıza Cevap Veremeyeceğim İçin Üzgünüm... Diğer Yetkili Arkadaşlar Sizlere Yardımcı Olacaklardır... Saygıyla... Closed Admin (: Yetkilerim Kendi İsteğim Dahilinde Alınmıştır...

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)