SHADOWS

TÜRK HİKAYECİLİĞİNDEN ÖRNEKLER


AHMED HAMDİ TANPINAR:

Türk yazarı ve şairi(istanbul 1901-ay.y 24 ocak 1962).Antalya sultanisi ve Edebiyat fakültesini bitirdi.(1923).Çeşitli liselerde,Gazi Eğitim enstitüsünde ve Güzel sanatlar akademisinde edebiyat,sanat tarihi,estetik ve mitoloji dersleri verdi.(1930-1939).İstanbul ÜniversitesiEdebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyat bölümü yeni türk edebiyatı profesörlüğüne getirildi(15 kasım 1939).Maraş milletvekili(1942-1946),Milli Eğitim bakanlığı müfettişi(1946),Güzel sanatlar akademisi estetik öğretmeni(1948) oldu.Yeniden türk edebiyatı profesörlüğüne döndü.(1949).Ölünceye kadar bu görevde kaldı.Şiirleri çeşitli dergilerde yayımlandı.Eserlerinde Anadoluda gelişen türk-islam medeniyetinin özellikleri ve değerleri üstünde durdu.Bu değerlerin batı medeniyeti karşısında taşıdığı anlamı araştırdı;garplılaşma hareketi için geleneklerin önemini gösterdi.Hikayelerinde bu temaya psikolojik derinliği ve özellikle şuuraltının çözümünü ekledi.Zaman zaman konuşma dilinden uzaklaşan,bir kaç dilden terimlerle zenginleşen,birleşik cümlelerin imkanlarını araştıran bir uslubu vardır.Edebiyat tarihi araştırmalarında Tanzimattan günümüze kadar gelen yazarları ve eserleri özellikle psikolojik şartları araştırarak inceler.Resim,heykel,musiki v.b. konularında denemeleri vardır.Eserleri:Abdulluh efendinin rüyaları(hikayeler 1943),huzur(roman 1949):yaz yağmuru(hikayeler 1955):XIX.Asır Türk Edebiyatı Tarihi(1949):Saatleri Ayarlama Enstitüsü(roman 1962):Edebiyat üstüna makakaleler(1969):Yaşadığım gibi(denemeler 1970).
AHMED HAŞİM:
Türk şairi ve edibi(bağdat 1883-istanbul 1933).Alüsizadeler diye tanınan ıraklı,bir çok alim ve şair yetiştirmiş eski bir aileye mensubtur.Küçük yaşlarında annesini kaybetti.1885'te babası Arif Hikmet onu istanbula getirdi.Galatasaray sultanisine verdi.Bu yabancı çevrede Haşim içine kapalı ,hayalperest bir delikanlı oldu.Dicle kıyısında annesiyle beraber olduğu yılları hatıralarını canlandıran Şiir-i kamer başlıklı şiirlerine bu yıllarda başladı.Fransız sembolistlerinin tesiri altında kaldı.İlk şiirlerini 1901 yılında Mecmua-i Edebiye'de yayımladı.1907'de Galatasarayı bitirince reji idaresinde çalıştı.İzmir sultanisi Fransızca öğretmeni oldu.1909'da teşkkül eden Fecr-i Ati edebiyat topluluğuna katıldı.Maliye nezareti tercümanı olarak İstanbul'a yerleşti.Tanınmış dergilerde göl saatleri ve şiir-i kamerler'i(ay şiirleri)neşretti.Birinci dünya savaşına katıldı.Savaş dönüşü osmanlı bankasına girdi.Güzel sanatlar akademisinin estetik ve mitoloji öğretmenliğine tayin oldu.1921'de, o zamana kadar yazdığı şiirleri göl saatleri adı ile bastırdı.1924'te Parise gitti.1926'da ikinci şiir kitabı olan Piyale'yi yayımladı.Dergah dergisinin ilk sayısında çıkan 'Bir Günün Sonunda Arzu' adlı kapalı şiiri dolayısıyla şairin leh ve aleyinde yazılar çıkmıştı.Haşim şiirde Mana başlıklı bir yazı ile cevap vererek şiir görüşünü ortaya koydu.Aynı yazıyı Piyale kitabının baş kısmına aldı.Haşim'e göre şiir:Bir hikaye değil,sessiz bir şarkıdır.Şair ne bir hakikat habercisi, ne bir belagatli insan,ne de bir vaz-ı kanundur.Şiirin lisanı, nesir gibi anlaşılmak için değil fakat duyulmak üzere vücut bulmuş musiki ile söz arasında sözden çok musikiye yakın mutavassıt bir lisandır.Haşim'in şiirlerini ilk gençlik şiirleri,şiir-i kamer,göl saatleri,piyale olmak üzere başlıca dört devreye ayırmak mümkündür.Servetifünun üslubunda yazılan ilk gençlik denemeleri Haşim kitabına almamamıştır.Şiir-i kamer'de haşim,empresyonist bir üslüpda dicle kıyılarında küçükken annesiyle dolaştığı akşamları ve mehtaplı geceleri anlatır.Göl saatleri,şiir-i kamerlere nazaran daha yoğundur.Bu arada haşim,,son derece müzikal,derin iştiyaklarla dolu o belde ve yollar gibi serbest müstezatlarda yazmıştır.Birinci dünya savaşından sonra yazdığı piyale kitabindaki şiirler hayat ve kadın karşısında kendisini çok yalnız ve garip hisseden şairin ruhi buhranını kapalı bir sembolizm ile ifade eder.Haşim,Yahya kemal ile beraber didaktik ve geveze bir manzumeciliğin hakim olduğu ikinci meşrıtiyet devrinde halis şiiri müdafaa etmekle türk şiirinde büyük hizmette bulundu.Ahmet Hamdi Tanpınar,Ahmet Muhip Dranas,Cahit Sıtkı Tarancı gibi şairlere tesir etti.Göl Saatleri(1921),Piyale(1926,ikinci baskı 1928)adlı şiir kitaplarından başka kuvvetli bir nesirci olan Haşim'in Bize göre (1926),Gurebahane-i Laklakan (leylekler bakımevi)1928) adı altında topladığı fıkraları,Frankfurt seyahatnamesi(1933),yoğun üslubu,kendine has bakış tarzı ve hayalleri ile Türkçenin en güzel nesir örneklerini teşkil eder.Bunların dışında Haşim,sembolist ve saf şiir görüşünü müdafaa eden yazılarda yazmıştır.

MEMDUH ŞEVKET ESENDAL:

Türk hikaye ve romancısı (çorlu 1883-ankara 1952).İstanbul da kumkapı Abdulluh efendi mahalle mektebini,Fevziye rüştiyesini,Edirne idadisini bitirdi.İttihat ve Teraki cemiyetinde siyasete karıştı.(1906).Reji idaresinde çalıştı.Partisinin teftiş kurulunda görev aldı.(1908);umumi müfettiş oldu.Mütarekede istanbulun işgalinden sonra hakkında tevkif kararı çıktığı için italyaya kaçtı.(1919).Atatürk tarafından ankaraya çağrıldı ;T.B.M.M hükümetinin ilk ortaelçisi olarak Azerbaycana gönderildi.(1920).1923-1925 Yıllarında İstanbul'da gazetecilik (meslek gazetesini çıkardı 1925),Galatasaray ve Kabataş liselerinde tarih,çoğrafya öğretmenliği yaptı.İran,Afganistan ve S.S.C.B'de büyükelçilik görevinde bulundu.(1926-1938).Bilecil ve elazığ'dan milletvekili seçildi.C.H.P genel sekreteri oldu.(1941-1945).Siyasi hayatında tarıma ve küçük sanatların gelişmesine dayanan bir ekonomi hayatının gerçekleşmesine çalıştı.Eski esnaf loncalarının yeniden canlandırılması fikrini destekledi.Esnaf odalarını kurdu;parti teşkilatında mesleki temsil esası üstünde durdu.İlk hikayelerini ve miras adlı romanını meslek gazetesinde yayımlayan memduh şevket,ayaşlıve kiracıları(1934) adlı romanı ile cumhuriyet halk partisinin roman yarışmasında derece aldı.(1942)Hikayeleri iki çilt halinde yayımladı(hikayeler 1946)Eserlerinde M.Ş.E, mustafa memduh,mustafa yalınkat,m.oğulcuk,istemenoğlu gibi takma adlar kullandı.Memduh Şevket Esendal,eserlerinde günlük hayatı karışık entrikalara bağlamadan basit çizgileriyle ele aldı.Tabiiliği ön planda tuttu.Süssüz,açık ve sıcak bir dille çeşitli toplum tabakalarında gelen tipleri canlandırdı.Özellikle küçük insanları ele aldı.Ayaşlı ve Kiracıları adlı romanında cumhuriyetten hemen sonraki yılların Ankarasında oda oda kiraya verilen bir evin dokuz odasında yaşayan türlü kişilerin bir mevsimlik toplu hayatlarını ve ayrı ayrı devam ettirdikleri serüvenlerini gerçekçi bir gözle,sadelik ve içtenlikle anlattı.

__________________




Üyeler içindir. üye olun...